|
Yüce
Allah'ın güzel isimlerinden biri. Sözlükte
"Rabb" kelimesi mâlik,
yaratıcı, sâhip, bir şeyi ıslâh eden,
terbiye eden, efendi anlamlarını ifade etmektedir.=
<=
/o:p>
İbnul-Enbârî=
;'ye
göre Rabblık, yani bir şeyin=
Rabbi
olmak üç mânâya geli=
r:
<=
/o:p>
1. Mâlik olmak; yani tasarrufu, kudreti alt =
5;nda
bulunan her şeyin yegane sahibi ve idarecisi olmak. İşte
sadece o Rabb, bütün onların
sahibi, yöneticisi ve istediği gibi, ilmine ve iradesine uygun
olarak tasarrufta bulunandır.
<=
/o:p>
2. Kendine i=
taat
edilecek, boyun eğilecek efendi anlamını da ifade eden <=
span
class=3DSpellE>Rabb, Kur'an-ı
Kerim'deki "Mevlâ" kelimesiyle eş
anlamlıdır. Yine o Rabb, kendisine
itaat edilecek, emirlerine uyu-lup, yasaklarından uzak durulacak
yegâne, tek efendi anlamına da gelir.<=
/p>
<=
/o:p>
3. Rabb; ıslâh=
eden,
arıtıp, saflaştırıp, olgunlaştıran
anlamındadır. Yani o Rabb, her
şeyi düzelten, sivrilikleri,
çıkıntıları tesviye eden, tam bir şekil=
de
halden hale geçirerek düzenleyen, terbiye edendir.
Bilindiği gibi Rabb kelimesinin as =
5;l mânâlarından biri de "terbiye
eden" anlamıdır.
<=
/o:p>
Burada zikre=
dilen
bu üç mânâdan kolayca
anlaşılmıştır ki; Rabb
kelimesi Allah Teâlâ için
kullanılmaktadır. Ancak Arap dilinde isim tamlaması
şeklinde (izafet terkibi olarak) insan için de
kullanılmıştır. Meselâ; "evin sahibi&quo=
t;,
"devenin sahibi" gibi anlamlarda da
kullanıldığı görülmektedir.
<=
/o:p>
Kur'an-ı Kerim'de ise "rabbim, rabbın, rabbimiz, rabb&=
#305;nız..."
gibi iyelik zamirlerine bitişik olarak da
kullanılmıştır. Meselâ; ilk nazil olan ayetle=
rde;
“Ey Muhammed, yaratan Rabbinin adıyla oku!..
Kalemle öğreten Rabbin kerem sahibidir.”
<=
/o:p>
"Rabbim=
iz,
eğer unutacak veya yanılacak olursak bizi sorumlu tutma!
Rabbimiz, bizden öncekilere yüklediğin gibi bize de
ağır yük yükleme!. "
(el-Bakara, 2/285) buyurulur.
<=
/o:p>
Bilindiğ=
;i
üzere bu örnekleri çoğaltmak
mümkündür. Bununla beraber bu ayetlerde geçen Rabb kelimeleri doğrudan doğruya Yü=
;ce
Allah'a işaret etmektedir. er-Rabb, Allahu Teâlâ demektir. O, her şeyin rab=
bi, mâliki, sâhibi, efendisi, ısl&aci=
rc;h
edeni, varlıkların ihtiyaçlarını tekeffü=
;l
edeni yani görüp gözeteni, ihtiyaçlarını
karşılayanıdır. İşte bu anlamlarda "=
Rabb", Allah Teâl=
â'dan
başkası için kullanılmaz. Bu kullanım
şeklini daha iyi anlayabilmek için Kur=
'an-ı
Kerim'den örnekler vererek birbirini destekleyen bu mânâları
şöylece sıralayabiliriz:
<=
/o:p>
1. Hz.
İbrahim (a.s), milletine Şuarâ süresinin 77-80. ayetlerinde şöyle diyordu:
"İşte o taptıklarınız benim
düşmanımdır. Fakat sadece âlemlerin Rabbi
dostumdur. O Rabb ki, beni yaratan ve do=
87;ru
yola eriştirendir. Beni yediren de içiren de Odur.
Hasta olduğumda bana şifayı O verir. Beni
öldürecek ve diriltecek O'dur"=
;.
De ki; Allah=
her
şeyin rabbi iken O'ndan başka bir rabb
mı arayayım? Herkesin kazandığı kendisinedir.
Kimse başkasının yükünü taşıyam=
az.
Sonunda dönüşünüz Rabbiniz=
edir,
ayrılığa düştüğünüz
şeyleri size bildirecektir." (el-En'am,
6/164)
<=
/o:p>
"O,
doğunun ve batının Rabbidir. Ondan başka ilâh
yoktur, öyleyse O'nu vekil tut." (el-M&u=
uml;zzemmil,
73/9)
<=
/o:p>
Gör&uum=
l;ldüğü
gibi bu ayetlerde geçen Rabb
lafızları Allahu Teâlâ'nın
ismi olup Allah lafzı yerine kullanılmıştır.
Terbiye eden, kefil olan, vekil olan, ihtiyaçları gideren,
yetiştiren, yaratan, kanun ve hüküm koyan yegane
kişi şâri, murâkabe e=
den,
her şeyin sahibi ve maliki olan Allahu=
Teâlâ anlamında
kullanılmıştır.
<=
/o:p>
2. "...O
sizin Rabbinizdir, O'na döneceksiniz.&q=
uot; (Hud, 11/34)
<=
/o:p>
"...Hi&=
ccedil;
kimse diğerinin günahını yüklenmez, sonunda
dönüşünüz Rabbinizedir..." (ez-Zümer, 39/47)
<=
/o:p>
"De ki,
Rabbiniz sonunda hepinizi toplar, sonra aramızda adaletle
hükmeder..." (es-Sebe', 34/26)
<=
/o:p>
Bu ayetlerde=
de
"rabb", etrafında
toplanılacak mümtaz varlık anlamındadır. Zira =
lugatta "rabb&qu=
ot;
kelimesi "Toplum içinde kutup sayılacak ve etrafı=
nda
toplanılacak mümtaz kişi" anlamına da gelmekte=
dir.
<=
/o:p>
3.
"...Allah'ı bırakıp da birbirimizi (kimimiz kimimiz=
i) rabbler edinmeyelim." (&=
Acirc;l-i
İmran, 3/64)
<=
/o:p>
"Onlar
Allah'ı bırakıp hahamlarını, papazların&#=
305;
ve Meryem oğlu Mesih'i Rabler edindiler. Oysa kendilerine sadece t=
ek
ilâh olan Allah’a kulluk yapmaları emredilmişti.
O'ndan başka ilâh yoktur. Allah koştukları eş=
lerden
münezzehtir." (et-Tevbe, 9/31)
<=
/o:p>
Bu iki ayette
geçen rabb kelimelerinin
çoğulu olan "erbâb&#=
8221;
lafızları, toplulukların ve milletlerin önder ve re=
hber
edindikleri kimselere işaret etmektedir. İnsanlar bu
önderlerin emirlerine uyarlar, yasaklarından
kaçınırlar ve onların koydukları kural ve
kaidelere de uyarlar; onların hiç bir delile
dayanmaksızın ileri sürdükleri helâl ve haram
gibi değerlendirmelerini de kabul ederler. İşte Yüce
Allah, onların gerçek mânâd=
a
rabb olmayıp diğer insanlar gibi
âciz birer insan olduklarını haber veriyor.<=
/span>
<=
/o:p>
4. "
...Yusuf'a elçi gelince; "Efendine dön, kadınlar
niçin ellerini kesmişlerdi, bir sor! Doğrusu Rabbin
onların düzenini (fendini) bilir." (Yusuf 12/50)
<=
/o:p>
Bu ayetin he=
men
baş tarafında geçen "rabb"
kelimesiyle, Mısırlılara hitaben Mısır
azizi-efendisi kasdedilmiştir.
Çünkü Mısırlılar onun otoritesine,
üstün özelliklerine ve değerine inanıyorlar, e=
mir
ve yasak koymaya yetkili olduğunu kabul ediyorlardı.
İşte bu bakımdan ayette geçen "Rabbine
dön!" lafızları, "Efendine dön!" anl=
amındadır.
Ancak emir ve yasak koyma yetkisine sahip olan sadece Alemlerin
Rabbidir. Ama kanun ve hüküm koyucu olarak Cenab-ı
Allah'tan başkasını tanıyan ve kabul edenler bu kan=
un
koyucuları rabb edinmişler demekt=
ir.
<=
/o:p>
5. "E&#=
287;er
yerle gökte Allah'tan başka ilâhlar olsaydı, ikisi=
de
bozulurdu. Arşın Rabbi olan Allah, onların
vasıflandırdıklarından münezzehtir." (el-=
Enbiyâ, 21 /22)
<=
/o:p>
"Yedi
göğün de Rabbi, yüce Arşın da Rabbi
kimdir?" (el-Mü'minun, 23/86)
<=
/o:p>
Bu ve benzeri
ayetlerde de "rabb"
lafızları, sâhib, mâlik anlamlarında
kullanılmıştır. İşte bütün bu
örneklerden ve açıklamalardan anlaşılıy=
or
ki, "er-Rabb" tabiri Yüce
Allah'ın güzel isimlerinin en fazla anlam ifade edenlerinden
biridir. Bu isim, birbirini destekleyip kuvvetlendiren en az beş
ayrı mânâya işaret
etmektedir. Böylece Cenab-ı
Hakk'ın isimleri ve bu isimlerin ifade ettiği anlamlar daha i=
yi
anlaşılmaktadır ve buna bağlı olarak
kişilerin Allah'a olan inançları da o nisbette
kuvvetlenip şüphe ve tereddütlerden temizlenmekte ve
arınmaktadır.
<=
/o:p>
&=
nbsp;
Günümüzde, insanların, vicdanlarında
inanıp kabul ettikleri rabb ile
yaşantılarında, hükümlerine teslim olduklar=
05; rabbler aynı değildir. Teorik olarak
inandıklarını ifade ettikleri Allah'ın rabblığını, vicdanlarına=
hapseden
günümüz insanlarının pek çoğu, pra=
tik
hayatlarında Allah'tan başka rabblerin
emirlerine ve hükümlerine teslim olmaktadırlar.
Üzülerek belirtelim ki, insanların pek çoğun=
un mâruz kaldığı en büy&uum=
l;k
tehlike, Allah'ı günlük yaşantılarında rabb kabul edemeyişleridir. Onlar, bir yanda=
n mü'min ve müsl&uum=
l;man
olduklarını söylerlerken, diğer yandan da Allah'=
05;n
emir ve yasaklarını bir tarafa atarak çeşitli
varlıkların ve rehber edindikleri önderlerinin emirlerine
uyarlar. Onların koyduğu gayr-ı me&#=
351;rû
hükümlere gönüllü olarak itaat ederler;
böylece Allah'tan başkalarını =
rabb
edinmiş olurlar. "Lâ"sı<=
/span>
olmayan bir inanç yaygınlaştırılıyor; <=
span
class=3DSpellE>herşeyle, özellikle egemen tüm
güçlerle ve onların rabb
anlayışlarıyla uzlaşan, tepkisiz, laik müslümanlık (!). Allah'a inanan, a=
ma tâğuta itaattan
ayrılmayan, Allah'a inanan ve tâğu=
tların
ilke ve hükümlerini kabul ettiğini ifade eden, hakla bâtılın
karıştığı bir din!
&=
nbsp;
Kur'an-ı Kerim’in eski
kavimleri ve peygamberleri anlattığı âyetlerinden
anlaşılmaktadır ki, en eski asırlardan, kendi
nüzûlü zamanına kadar, sapıklık ve
inanç bozukluğu ile tanıttığı tüm
toplumların, doğrudan Allah'ın varlığın&#=
305;
inkâr etmediklerini görüyoruz. Ancak onların hepsi=
nin
müşterek sapıklıkları; Allah'ın mutlak rabblığını kabul etmeyiş=
leri,
Allah'ın yaratıcı olduğuna inansalar da O'nun tek <=
span
class=3DSpellE>rabblığına pek çok
varlıkları ortak etmeleridir. Rabblı=
;ğın
bir kısım özelliklerini Allah'tan başkalarında
görmeleri, ahlâkî, sosyal ve kişisel hayatlar =
5;
için gerekli olan emir ve kuralları, Allah'tan
başkalarından almalarıdır. Bunun için,
insanların pek çoğu, ya doğrudan doğruya
Allah'tan başka rabbler olduğuna =
inanıyorlar, veya Allah'ın rabblığına
teorik olarak inansalar da pratik hayatlarında Allah'tan
başkalarının rabblığı=
;na
teslim oluyorlar. İşte rabb konus=
unda,
peygamberlerin her asırda yıkmak istedikleri asıl
sapıklık budur. Hükmü sadece göklere geç=
;en;
dünyaya, insanlara, yönetime, sosyal ve siyasal hayata... karışmayan bir Allah inancı. Yani göklerin rabbi. Halbuki Allah; gökl=
erin,
yerin, bütün âlemlerin rabbidir.<=
/p>
&=
nbsp;
Önceden hıristiyan olan Adiyy b. Hâtem,
boynunda altından bir haç olduğu halde Rasûlüllah'ın
huzuruna geldi. Peygamberimiz (s.a.v) ona:
"Ya Adiyy, boynundan şu putu çıkar.&=
quot; buyurdu. Bu sırada Rasulu=
llah
"Yahudiler ve hıristiyanlar, haham ve =
râhiplerini
Allah'tan başka rabbler edindiler.&quo=
t;
(Tevbe: 9/31) meâ=
lindeki
âyeti okuyordu. Adiyy:
&=
nbsp;
"Ey Allah'ın Rasûlü, hıristiyanlar, râh=
iplere
ibâdet etmediler ki (onları rabb
edinmiş olsunlar)" dedi. Peygamberimiz (s.a.v):
"Evet ama onlar (hıristiy=
an
râhipleri ve yahudi hahamları)
Allah'ın helâl kıldığını haram; har=
am
kıldığını da helâl saydılar. Onlar =
da
bunlara uydular. İşte onların bu tutumları, onlara =
ibâdet etmeleri ve onları rabb
edinmeleridir." buyurdu.=
&=
nbsp;
Bu hadis-i şerif açık olarak gösterir ki, =
herhangi
birini rabb edinmiş olmak için,=
ona rabb adı vermek şart değildir. All=
ah'tan
başkalarının emrine, Allah'ın dinine uyup
uymadığı hiç hesaba katılmaksızın
isteyerek itaat etmek, hükümle ilgili konularda Allah'tan ba&=
#351;kalarının
sözünü dinleyip kabullenmek, Allah'tan başkası=
na
itaat ederek O'nun dininin emir ve hükümlerine
başkasını tercih ederek muhalefet etmek, Allah'tan
başkalarını rabb edinmek ve =
onlara
tapmak demektir.
&=
nbsp;
Putlara, şeytanlara ve tâğu=
tlara
tapmak nasıl şirk ise; Allah'ın emrine, Hakk'ın
hükmüne uymayan kişilerin ortaya attıkları
görüşleri benimsemek ve onları Allah'a tercih edip
onlara uymak da öylece bir şirktir. Bu durum, onlara kulluk
mertebesinden fazla değer vermek, Allah'ın ilâhî
hükümlerine uymayan görüş ve fikirlerini benim=
semek
olduğu için, hem bir çeşit şirk, hem de
Allah'ı bırakıp onları rabb
edinmektir. Onlara her ne kadar dil ile rabb
denilmese de durum, onları rabb
tanımanın ta kendisidir.
&=
nbsp;
Onların sözlerine itaat edip, Allah'ın emirlerini
terk etmenin puta ve tâğuta tapm=
akla
aynı olmasının sebebi ise açıktır.
Çünkü müslüman,
Hakk'ın kulu ve ilâhî hükümlerin mahkû=
mu
olan kişidir. Hakkı bâtıl,
batılı da hak yapmaya çalışıp, insanlara
helâlı haram, haramı da helâl tanıtarak
Allah'ın hükümlerini değiştirmeye
çalışanlar, ilmî haysiyetten uzak birer tâğutturlar. Bunlara uymak da onlar=
05; rabb kabul etmektir. Çünkü bu du=
ruma
düşenler, Allah'ın hükmüne değil de
onların isteklerine uyarak onlara Allah'a tapar gibi tapmı=
51;
olanlardır.
&=
nbsp;
Günümüzde de insanların hayatına
hâkim pek çok rabb kabul edile=
nler
var. Her insan, hangi rabbin kulu olduğunu kendisi tayin edebilir.
Ancak, bunu yaparken, kimin mülkünde
yaşadığını, hangi rabbe kulluk etmesi
gerektiğini iyice düşünmelidir. Şu iyi
bilinmelidir ki, inanılan ve hayatın her safhasında emri=
ne
uyulan tek rabb Allah olmadıkça=
O'na
kullukta bulunulmuş olunamaz.&nbs=
p;
Peygamberimiz'in: "Rabbim Allah de ve bu sözünde dosdoğru
ol" anlamın=
daki
mübarek sözü, Kur'an'daki rabb kavramının ve O'na kulluğun en
veciz ifadesidir.
&=
nbsp;
Kabirde insanlara sorulacak: "Rabbin kim?" Dünyad=
a rabb anlayışı ve bu konudaki
davranış ve eylemlerine göre cevap çıkacak o
insandan. "Rabbim filandır" diyecek insan. Dil, irâdemizin emrinden çıkacak orad=
a.
Dünyada kimi rabb kabul etti veya
eylemleriyle bu görüntüyü verdiyse, onu söyley=
ecek
dil. Orada "Rabbim Allah'tır" diyebilmek için, bu=
rada
"Rabbim Allah'tır" deyip bu sözünü
yaşantı olarak isbatlamak gerekiy=
or.
Evet, kurtuluşun tek reçetesi: “Rabbim Allah” d=
eyip
dosdoğru olmak...
<=
/o:p>
&n=
bsp; =
;
"Tek rab, âlemlerin rabbi Allah'tır. =
&n=
bsp; =
;
Kullara kul olan, ne kadar alçak;
&n=
bsp; =
;
Rablık taslayan kul, ne kadar
küstahtır."
|